< Akadama wat is dat?

Akadama, wat is dat nu eigenlijk?

 

Het onderwerp “grondmengsel” is een onderwerp wat in bonsailand met regelmaat aanleiding geeft tot een discussie over wat nu het beste substraat is voor bonsai.

Niet zelden eindigen deze discussies in een verhitte strijd, een strijd waarbij de hakken van de deelnemers vaak stevig het zand in gaan. Akadama wordt daarbij vaak als solitair – of onderdeel van een samengesteld grondmengsel genoemd.

Akadama, door de één verguisd en door een ander de hemel in geprezen. Maar om het te prijzen of te verguizen moet je wel eerst weten wat Akadama is. 

En hoe/of je het in je voordeel kan gebruiken. Het gaat dan vooral om de specifieke en unieke eigenschappen van deze klei. In dit artikel wil ik je graag vertellen wat Akadama is, waar het vandaan komt, en wat Akadama voor specifieke eigenschappen heeft.

 

Klei of zand?

Akadama is van een unieke samenstelling en laat zich niet vergelijken met andere grondsoorten.

Hoewel het een klei-achtige substantie is wordt het geen vettige vaste klomp wanneer je het nat maakt. Het laat zich het beste vergelijken met leem. Het blijft, ook bij het uiteenvallen, een zandachtige substantie. Doordat Akadama als korrel wordt gebruikt is er veel ruimte voor lucht en zuurstof in het mengsel. Wortels groeien dan ook goed en vertakken vaak prima.

Akadma in bulkopslag  

Haarwortels kunnen vanwege de losse structuur in de korrels doordringen om voeding op te nemen. Meststoffen, mineralen en andere nutriënten laten zich prima binden aan de Akadama. Ook wanneer het, deels, uiteenvalt blijft het een losse substantie waar wortels zich prima in kunnen vinden.

Pas wanneer de pot echt vol zit met wortels is het tijd om te verpotten. Wanneer het lastig wordt om water te geven, is het vaak voldoende om de dichtgeslagen bovenlaag af te schrapen en te vervangen voor nieuwe Akadama.

 

Is Akadama een vruchtbare grondsoort?

Akadama heeft een CEC waarde van ongeveer 18-20 meq/100 g. CEC is een afkorting van cation-exchange capacity.

Een technische methode waarmee de vruchtbaarheid van de grond wordt gemeten. Een lage waarde betekent dat de grond zelf weinig meststoffen en mineralen bevat. Het is hierdoor dat de kweker/bonsaiïst veel controle kan uitoefenen op de groei van zijn boom.

Door een specifieke bemesting kan in iedere fase de groei van de boom optimaal worden gecontroleerd en gereguleerd. Wanneer je dit weet, zal je begrijpen dat je ook mineralen en andere nutriënten bij zal moeten geven om bomen te voorzien van alles wat ze nodig hebben om goed en gezond te groeien.

Het vermogen van Akadama om een bepaalde hoeveelheid water te bufferen is hoger dan van veel andere grondsoorten. Het bindt het water, in een drogere periode staat het zijn water weer af. Bij veel andere substraten blijft   het water tussen de korrels "hangen". In dergelijke mengsels ontwikkelen bomen waterwortels. Alhoewel er andere substraten zijn welke meer water kunnen opnemen zijn er weinig grondsoorten die dit net zo ideaal doen als Akadama.

 

Waar komt Akadama vandaan?

Akadama komt alleen in Japan voor en wordt vlak onder de oppervlakte gedolven. De bovenlaag van de mijnput bestaat vaak uit Kanuma: een specifieke grondsoort voor o.a. azalea’s. Daaronder zit veelal een laag Kiryu. Kiryu is een soort zandsteen wat vaak als grondsoort wordt toegevoegd aan een bonsai grondmengsel. Kiryu is harder, en wordt vaak toegevoegd om een betere afwatering van het mengsel te verkrijgen.

Onder deze laag zit Akadama. De bovenlaag van deze Akadama is minder vast en hard dan de diepere lagen. Deze Akadama is vaak ook van een mindere kwaliteit. De dieper gedolven Akadama is vaster en harder. Deze kwaliteit wordt aangeboden als “double branded”. De perceptie die met deze term wordt gewekt is dat deze Akadama dubbel is “gebakken”. Akadama wordt echter niet echt gebakken, maar zon en wind gedroogd in grote tunnelkassen of gedroogd in ovens. Met shovels worden de grote dikke brokken kapot gereden waarna het wordt gezeefd,gedroogt en op korrelgrootte wordt gesorteerd.

                                       

Akadama groeve

 

Is Akadama zuur?

Akadama wordt, vaak onwetend, gebruikt om eigenschappen die minder bekend zijn. Het is namelijk zo dat Akadama een bufferend effect heeft. Het zorgt ervoor dat de zuurgraad een constante waarde bereikt van ongeveer 5,9 Ph. Ook wordt de waterspanning, gemeten in micro siemens, gebufferd. Het onthard als het ware het water na het gieten. Veel bomen vinden deze waarden erg prettig en groeien hier goed op.

Deze condities zorgen ook voor de juiste bacterie en schimmel cultuur in een grondmengsel. En we weten dat een goede bacterie -  en schimmel huishouding een must is om een boom gezond te houden.

Echter wanneer een boom uit een ander milieu komt, zoals bijvoorbeeld de volle grond, potgrond, klei of tuinaarde, zal het enige tijd duren voordat de boom aan deze nieuwe omstandigheden gewend is. Bomen die in een ander medium staan, waarbij de zuurgraad van de grond hoger is, vinden het soms lastig om zich aan te passen aan de specifieke eigenschappen van Akadama.

Dit laten ze dan vaak zien in hun groei en gezondheid. De bonsaiïst die dit opmerkt wijdt dit terecht aan de overgang naar Akadama. Moet je bomen die in een ander mengsel staan dan maar niet op akadama zetten? Misschien niet direct en volledig. Hoewel sommige bomen er prima mee om gaan kunnen anderen van dezelfde soort zich er aan storen.

Het is dan ook beter om een boom  langzaam te laten wennen aan Akadama. Wanneer er bij elke verpotting een groter aandeel Akadama wordt toegevoegd zullen de meeste bomen uiteindelijk probleemloos op Akadama groeien.

Daarbij zal je dan voordeel hebben van de specifieke eigenschappen van deze grondsoort.

                                                                      Akadama in droogtunnels

 

Welke bomen groeien goed in Akadama?

In Japan wordt een aandeel van 80% tot 100% Akadama in grondmengsels algemeen gebruikt voor het houden van bonsai. Acers, veel soorten loofbomen, maar ook verschillende soorten naaldbomen gedijen goed in Akadama. Een enkele soort, zoals bijvoorbeeld azalea’s, worden in kanuma,een eigen specifieke grondsoort, gezet.

Sommige naaldbomen doen het erg goed op een mengsel van bims en akadama. Bomen die uit andere delen van de wereld worden geimporteerd staan vaak op een ander grondmengsel. Veelal is er dan in het betreffende land geen akadama voorhanden of vindt men het te duur om de bomen in akadama op te potten.

 

Het ideale grondmengsel?

Is Akadama voor mij het enige en ideale grondmengsel? Nee, hoewel ik er naar streef om de meeste bomen uiteindelijk volledig op Akadama te zetten zijn er

ook bomen die beter op andere grondsoorten groeien. Wanneer een boomsoort van origine op een minder zure grond groeit zal ik deze ook in een bonsaipot proberen te voorzien in zijn behoeften. Bonsai die een ander mengsel gewend zijn, maar goed op Akadama kunnen groeien, zal ik langzaam over zetten op Akadama. Dit doe ik geleidelijk door bij iedere verpotting het aandeel Akadama te verhogen.

Kiryu, bims of kanuma zijn andere specifieke grondsoorten die kunnen dienen als aanvulling of vervanging van Akadama. Maar voor 80% van mijn bomen zal Akadama op enig moment het medium zijn waarbij ik mijn doel probeer te bereiken: een gezonde en verfijnde bonsai.

Het is niet mijn bedoeling om Akadama als het ideale grondmengsel neer te zetten. Je kan, wanneer je botanisch en biologisch goed onderlegd bent, ook planten en bomen op glaswol laten groeien. Wel hoop ik dat ik je met bovenstaand artikel meer inzicht heb gegeven over Akadama, wat het is en wat het doet in een bonsaipot.